U

Actieonderzoek

Planmatige verandering en verbetering kennen altijd een startpunt. Bij Appreciative Inquiry is dat de keuze van het onderzoeksthema of het onderwerp van verandering. Actieonderzoek neemt de behoeften, wensen en ambities van mensen als uitgangspunt en kijkt hoe deze op een onderzoekende, experimentele en participatieve wijze gerealiseerd kunnen worden.

De nadruk ligt op het vergaren van praktisch toepasbare kennis. Kennis die het begin vormt van verandering op het gebied van strategie, structuur, cultuur en/of werkwijze.

Actieonderzoek is intern gericht

Er zijn verschillende manieren om onderzoek te doen naar gewenste veranderingen en verbeteringen in een organisatie. Een aantal daarvan is extern gericht en kijkt naar buiten op zoek naar de succesfactoren van concurrenten of andere bedrijven. Vaak worden daarbij externe specialisten ingeschakeld.

Actieonderzoek pakt dit anders aan. Deze aanpak is namelijk intern gericht, haalt de benodigde kennis van binnen en betrekt de eigen medewerkers.

Ons doel met actieonderzoek als verandermethode is om veranderingen nauw te laten aansluiten op de bestaande processen en praktijken in een organisatie. In onze visie groeit daarmee de kans op acceptatie van de verandering door medewerkers, die bovendien door henzelf in de praktijk kan worden uitgeprobeerd. Door hun kwaliteiten, competenties en wensen centraal te stellen is er bij de verandering ook altijd sprake van continuïteit door het goede van de bestaande situatie te behouden. Daaruit blijkt waardering voor wat medewerkers in het verleden al hebben bijgedragen en gepresteerd.

Dat actieonderzoek intern gericht is, betekent niet dat er geen externe kennis wordt ingebracht of dat er niet naar buiten wordt gekeken. Het betekent wel dat de kennis die in de onderzoeksfase gegenereerd wordt zo goed mogelijk aansluit op wensen en behoeften van de organisatie. In deze fase richt het actieonderzoek zich nog niet op het bewerkstelligen van verandering, maar gaat het om het goed doorgronden van de huidige praktijk en het inventariseren van kansen en mogelijkheden.

Actieonderzoek 1

Participatief actieonderzoek werkt

Wie probeert om op meer traditionele wijze veranderingen in een organisatie door te voeren, stuit waarschijnlijk op weerstand. Dat kan met de aard van de veranderingen te maken hebben, maar ook met de gehanteerde methode. Worden medewerkers te laat bij een verandering betrokken, namelijk als deze al vaststaat en het denkwerk door anderen is verricht, dan is weerstand aannemelijk.

Sommige medewerkers gaan goed om met verandering en omarmen deze al snel; anderen zullen zich hier in de basis tegen verzetten. Dat heeft ermee te maken dat ze weten wat ze hebben, maar niet weten wat ervoor in de plaats komt. Worden medewerkers niet, of te laat, betrokken bij het proces, dan kunnen de voordelen van de verandering door hen gemakkelijk als onhaalbaar worden afgedaan. Gebrek aan betrokkenheid wordt dan de oorzaak van het afwijzen van verandering, terwijl deze op zich nuttig of zelfs noodzakelijk is.

Precies om die reden hanteren wij participatief onderzoek. Participatief onderzoek wil zeggen dat iedereen die binnen de organisatie met de verandering te maken krijgt een actieve rol speelt in het onderzoeksproces. Door medewerkers vanaf het begin te betrekken, worden ze mede-vormgever van de verandering. Hun betrokkenheid kan gedurende het proces groeien, zodat ze zich eigenaar gaan voelen en zich ook als zodanig gaan gedragen. Zonder dat iemand dat aan ze oplegt. “Invloed” is het toverwoord.

Basiscursus Appreciative Inquiry

Waarom kiezen voor Appreciative Inquiry? Lees hier over onze basiscursus.

Leergang Appreciative Inquiry

Waarom kiezen voor Appreciative Inquiry? Lees hier over onze leergang.

De effecten van participatief actieonderzoek

Actieonderzoek is gericht op het bewerkstelligen van duurzame, zichtbare verandering en verbetering binnen de organisatie. Zoals gezegd, door participatief actieonderzoek zal het complete team, de hele afdeling of organisatie, ownership nemen voor de veranderingen. Dit zorgt voor een maximaal draagvlak en creëert een situatie waarin teamleden geen verandering krijgen opgelegd, maar deze zelf vormgeven en blijven vormgeven.

Actieonderzoek biedt een veranderingsgericht kader voor duurzame verandering en biedt enkele belangrijke voordelen voor de organisatie.

Door de leergang wordt AI minder een aanpak en meer een doorlopende onderzoekende houding van jezelf

Marieke te Plate

Projectleider, GGD Gelderland Zuid

Continu leren

Actieonderzoek biedt handvatten en creëert kennis die continu bijdragen aan verandering, verbetering en optimalisatie. Het kan doorlopend worden toegepast door de medewerkers zelf en is niet bestemd voor eenmalig gebruik. Zo bevordert actieonderzoek continue leren en verbeteren in een organisatie en bevordert het een manier van kijken naar veranderen als een continu proces. Telkens wanneer er behoefte is aan verandering, kan het proces door medewerkers opnieuw worden toegepast.

Betere besluitvorming

Goede besluitvorming draait niet alleen om de uitkomst. Juist het proces dat hieraan ten grondslag ligt, is zeer belangrijk voor het effect van de genomen besluiten.

Participatief actieonderzoek zal de manier waarop besluiten in een organisatie worden genomen, blijvend veranderen en verbeteren, meer participatief, zodat teamleden ook in de toekomst betrokken blijven en ownership zullen nemen.

Verschillen honoreren

Het is een illusie om te denken dat alle neuzen altijd voor 100% dezelfde kant op staan. Bij elk besluit zullen er mensen zijn die hun bezwaren hebben. Ook actieonderzoek kan dit niet wegnemen. Waar het echter wel voor zorgt, is een proces en een situatie waarin iedereen zich gehoord voelt. Iedereen krijgt de mogelijkheid om zijn of haar mening uiteen te zetten. Hoewel de uiteindelijke beslissing dus niet altijd voor iedereen de ideale uitkomst zal zijn, zal het feit dat iedereen gehoord is een belangrijke rol spelen in de acceptatie van de beslissing.

Kritisch onderzoek

De aard van actieonderzoek stimuleert kritisch onderzoek. Stakeholders worden aangespoord om met eigen initiatieven te komen. Derhalve is participatief actieonderzoek een stuk breder dan andere veelgebruikte methoden.

Kritisch onderzoek is gegarandeerd omdat de methode geheid zeer veel verschillende invalshoeken en opties naar voren brengt.

Kwaliteit van samenwerking

In het proces van participatief actieonderzoek is iedereen gelijkwaardig. Dit bevordert de kwaliteit van samenwerking, omdat de bestaande hegemonie wordt geparkeerd en de nadruk ligt op het gezamenlijk bedenken van de beste oplossing. Dit bevordert niet alleen de samenwerking tijdens de uitvoering van het onderzoek, maar heeft ook een duurzaam positief effect op het algehele niveau van samenwerken binnen de organisatie.

Het AI Gilde faciliteert organisaties in het toepassen van actieonderzoek voor duurzame, zichtbare effecten en het verhogen van betrokkenheid. Neem contact met ons op om de mogelijkheden binnen jouw organisatie te bespreken.

Geintereseerd?

Wanneer ons verhaal u aanspreekt maken we graag nader kennis om uw ambitie te verkennen en te onderzoeken wat wij hierin kunnen betekenen. Geïnteresseerd? Neem dan gerust contact op met Robbert Masselink van het AI Gilde of met een van de andere adviseurs.